Sanskrit Upapda Vibhakti

Sanskrit Upapda Vibhakti

• Dwitiya Vibhakti
• That which is seen - रामः चम्द्रम् पश्यति ।  
• Destination - सः ग्रामं गच्छति ।
• प्रति - दीनं प्रति दयां कुरु । [ without prati, shashti vibhakti]
• धिक् - धिक् रावणं यः सीतां अपाहरत् ।
• सर्वतः - उद्यानं सर्वतः वृक्षाः सन्ति ।
• परितः - पृथिभीं परितः वायुमण्डलमस्ति ।
• उभयतः - नदीं उभयतः ग्रामाः सन्ति ।
• निकषा - देवालयं निकषा एकमापनमस्ति ।
• बिना - श्रमं बिना विद्या न लभते ।
• Tritiya Vibhakti
• सह - बालिका मात्रा सह आपनं गच्छति ।
• सार्धं, साकं, समम् - रामेण समं पृथ्व्यां कोऽपि नास्ति ।
• अलम् in the sense of do not do - अलं कोलाहलेन |
• कर्मवाच्य - तेन ग्रामं गम्यते ।
• Chaturthi Vibhakti
• Recipient - राजा भिक्षुकाय धनं यच्छति ।
• Uddeshya - विप्रः पूजनाय देवालयं गच्छति ।
• One who angers - प्रभुः भृत्याय क्रुध्यति ।
• One who likes 
• मह्यं फलानि रोचन्ते । 
• भ्रमरा पुष्पेभ्यः स्पृहायन्ति ।
• नमः - देवेभ्यः नमः ।
• अलम् as enough - रामः रावणाय अलम् । इन्द्रः राक्षसेभ्यः अलम् ।
• Panchami Vibhakti
• बहिः - गृहात् बहिः वृष्टिः भवति ।
• आरात् - गृहात् आरात् वाहनम् अस्ति ।
• जन धातु - कामात् क्रोधः जायते ।
• अनन्तरम् - भोजनात् अनन्तरम् पदब्रजं कुर्यात् ।
• प्राक् - भोजनात् प्राक् हस्तपादौ प्रक्षल्य ।
• Comparison between two people/things
• जजनी जन्मभूमिश्च स्वर्गात् अपि गरीयसी । 
• रामः श्यामात् पटुतरः ।
• Shasti Vibhakti
• Comparison among many
• कवीनां कालिदासः श्रेष्ठः ।
• नरानां रामः देवतुल्यः ।
• स्त्रीषु सीता श्रेष्ठा ।
• कृते - अध्यायनस्य कृते सः विदेशम् अगच्छत् ।
• स्मृ (that which is remembered)
• सः मातुः स्मरति ।
• अहं विदेशं गत्वा देशस्य स्मरामि ।
• Saptami Vibhakti
• वि + श्वस् (who is to be believed)
• सः मयि विश्वसिति ।
• प्रभुः भृत्ये विश्वसिति ।
• दय् (who is to be shown mercy) - मयि दयस्व ।
• निपुण, कुशल - सः शास्त्रे निपुणः ।

Here ends Sanskrit upapada vibhakti.